سمرقند میزبان نخستین رصدخانهٔ گردشگری آسیای مرکزی می‌شود

دانشگاه بین‌المللی گردشگری و میراث فرهنگی «جادهٔ ابریشم» در سمرقند آماده می‌شود نخستین رصدخانهٔ گردشگری آسیای مرکزی را، با همکاری سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism)، راه بیندازد. اخبار سازمان ملل این خبر را در گزارشی از سمرقند و چالش نگهداری میراث شهری در میان رونق گردشگری آورده است.

رصدخانهٔ گردشگری سمرقند برای پایش اثر گردشگری

به گزارش اخبار سازمان ملل (UN News)، پروفسور محسن‌جان خولمخامدوف (Muhsinjon Kholmukhamedov)، رئیس این دانشگاه، می‌گوید دانشگاه از ۲۰۲۳ با سازمان جهانی گردشگری همکاری می‌کند و امسال این همکاری را تمدید کرده است. به گفتهٔ او، دانشگاه نخستین دانشگاه شریک این سازمان است و دوره‌های آکادمی آنلاین آن را برای ساکنان ترجمه می‌کند.

رصدخانهٔ در دست راه‌اندازی از نوع «اینستو» (INSTO) است. این رصدخانه فقط شمار بازدیدکنندگان را دنبال نمی‌کند؛ اثر گردشگری بر اشتغال، محیط شهری و زندگی روزمرهٔ ساکنان را هم می‌سنجد. رصدخانه‌های مشابه از بارسلونا و وین تا گیفو در ژاپن و نوئوو لئون در مکزیک فعالیت می‌کنند.

حفاظت از میراث؛ اصلاح ترمیم‌های گذشته

بخش دیگری از همکاری دانشگاه با سازمان ملل به حفاظت از میراث مربوط است و در قالب کرسی یونسکو انجام می‌شود. رئیس دانشگاه یکی از چالش‌ها را میراث ترمیم‌های دههٔ ۱۹۹۰ می‌داند که در آن‌ها از گچ، بتن و میلگرد استفاده شده است. به گفتهٔ او، پژوهشگران اکنون با کارشناسان روی توصیه‌های مبتنی بر شواهد دربارهٔ مصالح مدرن ترکیبی، که به بافت تاریخی بناها آسیب نمی‌زنند، کار می‌کنند. اسکن لیزری هم امکان ساخت مدل سه‌بعدی بناها و تشخیص به‌موقع تغییر شکل‌های خطرناک را می‌دهد.

جهش گردشگری

بر پایهٔ ارقامی که رئیس دانشگاه ارائه کرده، حدود ۱٫۲ میلیون گردشگر در ۲۰۱۶ به ازبکستان سفر کردند و این رقم در ۲۰۲۵ به نزدیک ۱۲ میلیون رسید. او برآورد می‌کند سمرقند به‌تنهایی سال گذشته نزدیک هفت میلیون بازدیدکننده داشته است؛ در نه ماه نخست ۲۰۲۶ بیش از ۱۰ میلیون نفر آمده‌اند و شهر تا پایان سال انتظار حدود ۱۴ میلیون را دارد. این ارقام به نقل از رئیس دانشگاه است.

به گفتهٔ او، راه‌آهن‌های جدیدی قرار است ازبکستان را به چین و افغانستان و از آنجا به جنوب آسیا وصل کنند و بزرگراه پرسرعتی زمان سفر سمرقند تا تاشکند را به حدود دو ساعت و نیم برساند. تکمیل هر دو طرح میان ۲۰۳۰ و ۲۰۳۲ پیش‌بینی شده است. پروازهای مستقیم از سمرقند هم اکنون بیش از ۴۰ مقصد دارد.