گزارش یونسکو: ۸۶ درصد قتل خبرنگاران بی‌مجازات ماند

بر اساس تازه‌ترین گزارش یونسکو، نرخ بی‌مجازاتی در پرونده‌های قتل خبرنگاران برای نخستین بار پس از بیش از یک دهه بالا رفته است. این سازمان همچنین استفادهٔ فزایندهٔ پهپادها را تهدیدی تازه برای خبرنگارانی می‌داند که از مناطق جنگی گزارش می‌دهند.

به گزارش خبرگزاری سازمان ملل (UN News)، یونسکو از سال ۲۰۱۲ سهم قتل‌های بی‌مجازات را اندازه می‌گیرد. این نرخ در دورهٔ دوساله ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به ۸۶ درصد رسید و یک واحد درصد از دورهٔ دوسالهٔ پیش بیشتر بود. در همین دوره ۱۸۹ خبرنگار و رسانه‌کار کشته شدند؛ ۲۰ درصد بیشتر از دورهٔ پیش و بالاترین رقم از ۲۰۱۴-۲۰۱۵.

ارقام اصلی گزارش

این یافته‌ها در «گزارش مدیرکل دربارهٔ ایمنی خبرنگاران و خطر بی‌مجازاتی» آمده که هر دو سال یک بار، به مناسبت روز جهانی پایان دادن به بی‌مجازاتی برای جنایت‌های علیه خبرنگاران (۲ نوامبر برابر با ۱۱ آبان) منتشر می‌شود.

• ۱۲۷ مورد از کشته‌شدگان، یعنی ۶۷ درصد، در مناطق درگیر جنگ جان باختند.
• از نظر منطقه‌ای، بیشترین موارد تأییدشده در کشورهای عربی (۹۷) بود. پس از آن آمریکای لاتین و کارائیب (۳۷)، آسیا و اقیانوسیه (۳۴)، اروپای مرکزی و شرقی (۱۴)، آفریقا (۶) و اروپای غربی و آمریکای شمالی (۱) قرار گرفتند.
• فلسطین در هر دو سال بیشترین شمار کشته‌شدگان را داشت؛ ۳۰ نفر در سال نخست و ۳۲ نفر در سال دوم.

تهدید پهپادها

گزارش از «تهدیدی نگران‌کننده و تازه» نام برده است: حملهٔ پهپادی به خبرنگاران. در ۲۰۲۴-۲۰۲۵ حملهٔ پهپادی جان ۵۰ خبرنگار را گرفت که ۴۰ درصد کشته‌شدگان مناطق درگیری است. یونسکو هفت حمله را ثبت کرده که در هر کدام چند خبرنگار هدف قرار گرفته‌اند، از جمله حمله به محل کار رسانه‌ها و مراکز موقت خبرنگاری. به گفتهٔ گزارش، ۱۵ خبرنگار هنگامی کشته شدند که جلیقهٔ «پرس» به تن داشتند یا در خودروی مشخصاً علامت‌گذاری‌شده با نشان «پرس» بودند.

خالد العنانی، مدیرکل یونسکو، از کشورها خواست قطع‌نامهٔ ۲۲۲۲ شورای امنیت (مصوب ۲۰۱۵) را رعایت کنند که خبرنگاران و کارکنان رسانه را در درگیری‌های مسلحانه غیرنظامی و مشمول حفاظت می‌شناسد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، هم در پیام این روز گفت دست‌کم ۳۴ خبرنگار در یک سال گذشته جان باخته‌اند و از هر هفت مورد، شش مورد بی‌مجازات مانده است. به گفتهٔ او در مناطق درگیری این نرخ به ۱۰۰ درصد نزدیک است.

نشانه‌های پیشرفت و وضع خبرنگاران زن

یونسکو در کنار این آمار از روند مثبت هم یاد کرده است: نرخ بی‌مجازاتی در کشورهای فاقد درگیری از ۹۴ درصد در سال ۲۰۱۲ به ۷۷ درصد رسیده و شمار قتل‌ها در این کشورها، ۸۵ مورد، کمترین رقم در ۱۸ سال اخیر است. این سازمان نتیجه می‌گیرد وقتی دولت‌ها روی تحقیق، پیگرد و حفاظت از خبرنگاران سرمایه‌گذاری کنند، پیشرفت ممکن است.

خبرنگاران زن اما با خطرهای ویژه‌ای روبه‌رو هستند. از ۱۴ زن کشته‌شده، ۱۳ نفر در کشورهایی بودند که درگیری مسلحانه داشتند. پژوهش سال ۲۰۲۵ نهاد زنان سازمان ملل و مرکز بین‌المللی روزنامه‌نگاران هم نشان می‌دهد ۷۵ درصد خبرنگاران زن آزار و اذیت آنلاین یا حضوری را تجربه کرده‌اند.